Badania prenatalne budzą u wielu przyszłych mam niepokój – niesłusznie. Ich celem nie jest „szukanie problemów”, lecz upewnienie się, że dziecko rozwija się prawidłowo, a w rzadkich przypadkach nieprawidłowości – zaplanowanie najlepszej opieki. Zdecydowana większość badań prenatalnych to nieinwazyjne badania USG i badania krwi, całkowicie bezpieczne dla mamy i dziecka.
Badania nieinwazyjne – dla każdej ciężarnej
USG I trymestru (11+0 – 13+6 tydzień)
Najważniejsze badanie wczesnej ciąży. Oceniam anatomię płodu, przezierność karkową (NT), kość nosową, przepływy w przewodzie żylnym i przez zastawkę trójdzielną. Wraz z testem PAPP-A (badanie krwi: PAPP-A i wolna podjednostka beta-hCG) pozwala oszacować ryzyko trisomii 21, 18 i 13 z czułością ok. 90–95%. Badanie wykonuję zgodnie ze standardami Fetal Medicine Foundation.
Badanie wolnego DNA płodowego (NIPT)
Z krwi matki, już od 10. tygodnia ciąży, można wyizolować fragmenty DNA płodu i ocenić ryzyko najczęstszych aberracji chromosomowych z czułością powyżej 99%. To badanie przesiewowe, nie diagnostyczne – wynik nieprawidłowy wymaga potwierdzenia. Szczególnie polecam je pacjentkom z pośrednim ryzykiem w teście PAPP-A oraz po 35. roku życia.
USG II trymestru – „połówkowe” (18–22 tydzień)
Szczegółowa ocena anatomii dziecka: mózgu, twarzy, serca, kręgosłupa, nerek, kończyn. Sprawdzam także łożysko, ilość płynu owodniowego i długość szyjki macicy. To badanie, podczas którego zwykle poznajemy płeć – choć najważniejsze jest wykluczenie wad rozwojowych.
USG III trymestru (28–32 tydzień)
Ocena wzrastania płodu, przepływów w tętnicy pępowinowej i środkowej mózgu, położenia dziecka i łożyska. Pozwala wcześnie wykryć zahamowanie wzrastania i zaplanować termin oraz sposób porodu.
Badania inwazyjne – tylko przy wskazaniach
Amniopunkcja, biopsja kosmówki czy kordocenteza pozwalają zbadać kariotyp dziecka z pewnością bliską 100%. Wykonuje się je wyłącznie przy podwyższonym ryzyku w badaniach przesiewowych lub nieprawidłowościach w USG. Ryzyko powikłań przy doświadczonym operatorze wynosi poniżej 0,5%.
Badania laboratoryjne w ciąży
Oprócz badań prenatalnych w każdym trymestrze zlecam badania krwi i moczu: morfologię, grupę krwi i przeciwciała, glukozę i test obciążenia glukozą (24–28 tydzień), TSH, badania w kierunku toksoplazmozy, cytomegalii, różyczki, HIV, HBV, HCV, kiły, a w III trymestrze posiew w kierunku paciorkowca GBS. Jako endokrynolog szczególną uwagę zwracam na tarczycę – jej niedoczynność w ciąży jest częsta i łatwa do wyrównania.
Czy badania prenatalne są refundowane?
Program badań prenatalnych NFZ obejmuje kobiety po 35. roku życia oraz z określonymi wskazaniami. Niezależnie od refundacji USG I i II trymestru zalecam każdej ciężarnej – to najlepsza inwestycja w spokój na kolejne miesiące.
Masz pytania lub chcesz umówić wizytę? Przyjmuję w Jabłonna Centrum Medyczne w Krakowie. Skontaktuj się z rejestracją lub sprawdź pełną ofertę.
dr n. med. Małgorzata Zembala-Szczerba – specjalistka położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, andrologii klinicznej. Jabłonna Centrum Medyczne, Kraków.
