Ciąża zaczyna się na długo przed pozytywnym testem. Pierwsze tygodnie – gdy formują się narządy dziecka – często mijają, zanim kobieta dowie się, że jest w ciąży. Dlatego przygotowania warto rozpocząć około 3 miesięcy przed planowanymi staraniami. Oto lista, którą omawiam z pacjentkami podczas konsultacji prekoncepcyjnej.
1. Wizyta ginekologiczna z USG
Badanie ginekologiczne, USG przezpochwowe i aktualna cytologia pozwalają wykluczyć mięśniaki, polipy, torbiele czy zmiany szyjki macicy, które mogłyby utrudnić zajście w ciążę lub jej przebieg. To także moment na rozmowę o historii zdrowia i lekach, które przyjmujesz.
2. Kwas foliowy – zacznij już dziś
Suplementacja 0,4 mg kwasu foliowego dziennie (u części kobiet w formie aktywnej – metylofolianu, w większej dawce) obniża ryzyko wad cewy nerwowej nawet o 70%. Zacznij minimum 12 tygodni przed poczęciem. Warto też uzupełnić witaminę D, jod i – po badaniu – żelazo.
3. Tarczyca pod kontrolą
Oznacz TSH, fT4 i przeciwciała anty-TPO. Niedoczynność tarczycy, także subkliniczna, utrudnia zajście w ciążę i zwiększa ryzyko poronienia. W okresie starań zalecany poziom TSH to poniżej 2,5 mIU/l.
4. Badania podstawowe i infekcyjne
Morfologia, glukoza, grupa krwi, badanie moczu, a także badania w kierunku toksoplazmozy, cytomegalii, różyczki, HIV, HBV, HCV i kiły. Jeśli nie masz odporności na różyczkę lub ospę wietrzną – zaszczep się i odczekaj miesiąc przed staraniami.
5. Szczepienia
Oprócz różyczki i ospy warto uzupełnić szczepienie przeciw krztuścowi (Tdap), grypie (w sezonie) i HPV. Szczepienie przeciw COVID-19 i grypie jest bezpieczne również w ciąży.
6. Ocena cyklu i rezerwy jajnikowej
Nieregularne cykle mogą oznaczać zaburzenia owulacji – PCOS, hiperprolaktynemię, problemy z tarczycą. Jeśli masz powyżej 35 lat lub starasz się już od kilku miesięcy, warto oznaczyć AMH i ocenić liczbę pęcherzyków antralnych w USG.
7. Leki i choroby przewlekłe
Niektóre leki (np. na nadciśnienie, padaczkę, trądzik – izotretynoina) trzeba odstawić lub zamienić przed ciążą. Cukrzyca, choroby autoimmunologiczne czy zakrzepica wymagają wyrównania i planu opieki – nie odstawiaj leków samodzielnie.
8. Masa ciała, dieta, ruch
Zarówno niedowaga, jak i nadwaga obniżają płodność i zwiększają ryzyko powikłań. Dieta śródziemnomorska, regularna umiarkowana aktywność i sen działają lepiej niż jakikolwiek suplement.
9. Używki
Alkohol, papierosy i inne używki odstawcie oboje – jakość nasienia i komórek jajowych poprawia się po około 3 miesiącach abstynencji. Kofeinę ogranicz do 200 mg dziennie.
10. Partner też się bada
Płodność to sprawa pary. Badanie nasienia jest proste, tanie i pozwala uniknąć miesięcy niepotrzebnych starań. Jako specjalistka andrologii klinicznej konsultuję również partnerów – to naturalny element opieki prekoncepcyjnej.
Masz pytania lub chcesz umówić wizytę? Przyjmuję w Jabłonna Centrum Medyczne w Krakowie. Skontaktuj się z rejestracją lub sprawdź pełną ofertę.
dr n. med. Małgorzata Zembala-Szczerba – specjalistka położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, andrologii klinicznej. Jabłonna Centrum Medyczne, Kraków.
