Zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyczy nawet co dziesiątej kobiety w wieku rozrodczym i jest najczęstszą przyczyną zaburzeń owulacji. Mimo to wiele pacjentek przez lata słyszy tylko „proszę wziąć tabletki antykoncepcyjne”. PCOS można leczyć skutecznie – ale leczenie musi być dopasowane do objawów i do tego, na czym Ci obecnie zależy.
Objawy PCOS
- rzadkie, nieregularne miesiączki lub ich brak (cykle dłuższe niż 35 dni)
- trądzik, przetłuszczanie skóry, nadmierne owłosienie (hirsutyzm), wypadanie włosów
- trudności z utrzymaniem masy ciała, tendencja do tycia w okolicy brzucha
- trudności z zajściem w ciążę
- w USG – jajniki z licznymi drobnymi pęcherzykami
Jak rozpoznaje się PCOS?
Zgodnie z kryteriami rotterdamskimi rozpoznanie wymaga spełnienia 2 z 3 kryteriów: zaburzeń owulacji, klinicznych lub biochemicznych cech hiperandrogenizmu oraz obrazu policystycznych jajników w USG – po wykluczeniu innych przyczyn (chorób tarczycy, hiperprolaktynemii, wrodzonego przerostu nadnerczy). W diagnostyce oznaczam m.in. testosteron, SHBG, androstendion, DHEA-S, LH, FSH, prolaktynę, TSH, AMH oraz oceniam insulinooporność (glukoza i insulina na czczo, test OGTT).
PCOS to nie tylko jajniki
U większości pacjentek u podłoża PCOS leży insulinooporność. Nadmiar insuliny pobudza jajniki do produkcji androgenów, a te zaburzają owulację. Dlatego nieleczony PCOS zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, zaburzeń lipidowych, nadciśnienia i przerostu endometrium. Leczenie to inwestycja w zdrowie na lata, nie tylko w regularne cykle.
Leczenie – zależnie od celu
Gdy chcesz uregulować cykl i poprawić skórę
Podstawą jest modyfikacja stylu życia: redukcja masy ciała już o 5–10% często przywraca owulację. Farmakologicznie stosuję leki poprawiające insulinowrażliwość (metformina, inozytol), a przy nasilonym hiperandrogenizmie – odpowiednio dobraną antykoncepcję hormonalną lub leki antyandrogenowe. W trądziku i hirsutyzmie efekty widać po 3–6 miesiącach.
Gdy starasz się o dziecko
Leczenie insulinooporności, a następnie stymulacja owulacji (letrozol lub cytrynian klomifenu) z monitorowaniem USG. Większość pacjentek z PCOS zachodzi w ciążę bez konieczności in vitro – warunkiem jest dobrze zaplanowana terapia i cierpliwość.
Gdy priorytetem jest zdrowie metaboliczne
Regularna kontrola glukozy, lipidów i ciśnienia, dieta o niskim indeksie glikemicznym, aktywność fizyczna (szczególnie trening siłowy), sen i redukcja stresu. W wybranych przypadkach – leki z grupy analogów GLP-1.
Czy PCOS da się wyleczyć?
PCOS to zespół, który towarzyszy kobiecie przez całe życie, ale jego objawy można w pełni kontrolować. Dobrze prowadzone pacjentki mają regularne cykle, zdrową skórę, prawidłową masę ciała i zachodzą w ciążę. Kluczem jest diagnostyka na początku i plan, który uwzględnia Twoje cele.
Masz pytania lub chcesz umówić wizytę? Przyjmuję w Jabłonna Centrum Medyczne w Krakowie. Skontaktuj się z rejestracją lub sprawdź pełną ofertę.
dr n. med. Małgorzata Zembala-Szczerba – specjalistka położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, andrologii klinicznej. Jabłonna Centrum Medyczne, Kraków.
