Około 15–20% par w Polsce doświadcza trudności z zajściem w ciążę. Dla większości z nich problem jest rozwiązywalny – pod warunkiem, że diagnostyka jest rzetelna i obejmuje oboje partnerów. W tym artykule wyjaśniam, kiedy zgłosić się do lekarza i czego spodziewać się na pierwszej wizycie.
Kiedy mówimy o niepłodności?
Niepłodność rozpoznaje się, gdy mimo regularnego współżycia (2–3 razy w tygodniu) bez antykoncepcji przez 12 miesięcy nie dochodzi do ciąży. U kobiet po 35. roku życia diagnostykę rozpoczynamy już po 6 miesiącach, a przy znanych czynnikach ryzyka – nieregularnych cyklach, endometriozie, przebytych operacjach, zaburzeniach nasienia u partnera – od razu.
Przyczyny niepłodności
W około 35% przypadków przyczyna leży po stronie kobiety, w 35% po stronie mężczyzny, w 20% u obojga, a w 10% pozostaje nieustalona (niepłodność idiopatyczna). Najczęstsze przyczyny u kobiet to zaburzenia owulacji (PCOS, choroby tarczycy, hiperprolaktynemia, obniżona rezerwa jajnikowa), niedrożność jajowodów, endometrioza i czynnik maciczny (mięśniaki, polipy, zrosty). U mężczyzn – obniżone parametry nasienia.
Diagnostyka u kobiety
- szczegółowy wywiad i badanie ginekologiczne z USG (ocena macicy, endometrium, jajników, liczby pęcherzyków antralnych)
- badania hormonalne w 2.–5. dniu cyklu: FSH, LH, estradiol, prolaktyna, TSH, androgeny; AMH – w dowolnym dniu
- potwierdzenie owulacji: progesteron ok. 7 dni po owulacji, monitorowanie cyklu w USG
- ocena drożności jajowodów: sono-HSG / HyFoSy – wykonuję w gabinecie, bez hospitalizacji
- w razie potrzeby: histeroskopia, badania genetyczne, immunologiczne, w kierunku trombofilii
Diagnostyka u mężczyzny
Badanie nasienia (seminogram) to podstawowe, proste i tanie badanie, które powinno być wykonane na początku – nie na końcu – diagnostyki. Jako specjalistka andrologii klinicznej oceniam wynik, w razie potrzeby zlecam badania hormonalne, USG jąder i badania genetyczne oraz prowadzę leczenie poprawiające parametry nasienia.
Leczenie – od najprostszych metod
Leczenie zaczynamy od przyczyny: wyrównania tarczycy, leczenia hiperprolaktynemii, insulinooporności czy endometriozy. Kolejny krok to stymulacja owulacji z monitorowaniem USG i współżyciem w wyznaczonym czasie lub inseminacją domaciczną. Gdy te metody nie przynoszą efektu lub przyczyna tego wymaga (niedrożne jajowody, ciężki czynnik męski, wiek), kwalifikuję do zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro) i współpracuję z klinikami leczenia niepłodności, a po uzyskaniu ciąży – prowadzę ją dalej.
Emocje też się liczą
Starania o dziecko to często najbardziej obciążający emocjonalnie czas w życiu pary. Przejrzysty plan, jasne informacje o szansach i jeden lekarz, który koordynuje całość, pomagają odzyskać poczucie kontroli. Nie zwlekaj z pierwszą wizytą – im wcześniej poznamy przyczynę, tym prostsze bywa leczenie.
Masz pytania lub chcesz umówić wizytę? Przyjmuję w Jabłonna Centrum Medyczne w Krakowie. Skontaktuj się z rejestracją lub sprawdź pełną ofertę.
dr n. med. Małgorzata Zembala-Szczerba – specjalistka położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, andrologii klinicznej. Jabłonna Centrum Medyczne, Kraków.
